پایین بودن HDL در آزمایش خون نشانه چیست و مقدار نرمال HDL و LDL چقدر است؟

پایین بودن HDL در آزمایش خون یعنی عدد HDL در مردان کمتر از ۴۰ و در زنان کمتر از ۵۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر (mg/dL) است. این عدد به‌تنهایی علامتی ایجاد نمی‌کند، اما نشانه‌ی بالاتر بودن خطر بیماری قلبی و سکته است و علت‌هایی مثل کم‌تحرکی، اضافه‌وزن (به‌ویژه چربی دور شکم)، دخانیات، دیابت و برخی داروها دارد.

مقدار مطلوب HDL در بزرگسالان ۶۰ mg/dL یا بیشتر است و LDL بهتر است کمتر از ۱۰۰ mg/dL باشد. در ۱۹ سال و کمتر، HDL باید بیشتر از ۴۵ و LDL کمتر از ۱۱۰ mg/dL باشد. در ادامه جدول کامل اعداد، علت بالا یا پایین بودن هر کدام و زمان مراجعه به پزشک آمده است.

HDL و LDL در آزمایش خون چیست؟

HDL و LDL دو نوع لیپوپروتئین هستند؛ یعنی ترکیبی از چربی و پروتئین که کلسترول را در خون جابه‌جا می‌کنند، چون چربی باید به پروتئین متصل باشد تا در خون حرکت کند. بدن همه‌ی کلسترول مورد نیازش را خودش می‌سازد و از آن برای ساخت هورمون‌ها، ویتامین D و موادی که به گوارش غذا کمک می‌کنند استفاده می‌کند.

• HDL (کلسترول خوب): کلسترول اضافه را از خون و بافت‌ها جمع می‌کند و به کبد می‌برد تا تجزیه و از بدن دفع شود.
• LDL (کلسترول بد): وقتی زیاد باشد، کلسترول در دیواره‌ی سرخرگ‌ها جمع می‌شود و پلاک می‌سازد؛ روندی که به آن تصلب شرایین (آترواسکلروز) می‌گویند.

این دو عدد معمولاً در آزمایشی به نام پروفایل چربی (لیپید پروفایل) گزارش می‌شوند که کلسترول تام و تری‌گلیسیرید را هم اندازه می‌گیرد. برای مقایسه‌ی ساده‌تر این دو نوع کلسترول، مطلب تفاوت کلسترول بد و خوب را هم ببینید.

پایین بودن HDL در آزمایش خون نشانه چیست؟

HDL کمتر از ۴۰ mg/dL در مردان و کمتر از ۵۰ mg/dL در زنان «پایین» حساب می‌شود. معنی آن این است که بدن کلسترول اضافه‌ی کمتری را به کبد برمی‌گرداند و خطر بیماری قلبی و سکته بالاتر است؛ البته MSD Manual بخشی از این خطر را به اختلال‌های همراه (مثل تری‌گلیسیرید بالا) نسبت می‌دهد، نه فقط به خودِ عدد HDL.

HDL پایین یکی از پنج معیار سندرم متابولیک هم هست. اگر دست‌کم سه مورد از این‌ها با هم وجود داشته باشد، سندرم متابولیک تشخیص داده می‌شود: HDL پایین (با همان مرز ۴۰ و ۵۰)، تری‌گلیسیرید بیشتر از ۱۵۰ mg/dL یا مصرف داروی کاهنده‌ی تری‌گلیسیرید، قند ناشتای ۱۰۰ تا ۱۲۵ mg/dL یا مصرف داروی دیابت، فشار خون ۱۳۰/۸۵ یا بیشتر یا مصرف داروی فشار، و دور کمر ۱۰۲ سانتی‌متر یا بیشتر در مردان و ۸۹ سانتی‌متر یا بیشتر در زنان.

علت پایین بودن HDL چیست؟

بسیاری از علت‌ها به سبک زندگی و اختلال‌های متابولیک برمی‌گردند و قابل اصلاح‌اند؛ چند علت ارثی و دارویی هم وجود دارد:

• کم‌تحرکی: ورزش منظم می‌تواند HDL را بالا ببرد و هم‌زمان LDL را پایین بیاورد.
• اضافه‌وزن و چاقی شکمی: کم کردن وزن، به‌ویژه وقتی چربی دور شکم زیاد است، HDL را بالا می‌برد.
• دخانیات: سیگار و قرار گرفتن در معرض دود دست‌دوم، HDL را پایین می‌آورند.
• دیابت، مقاومت به انسولین و سندرم متابولیک.
• برخی داروها: بتابلاکرها، استروئیدهای آنابولیک (از جمله تستوسترون)، پروژستین‌های موجود در بعضی قرص‌های پیشگیری از بارداری و هورمون‌درمانی یائسگی، و بنزودیازپین‌ها. این داروها را خودسرانه قطع نکنید و موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
• علت‌های ارثی: مثل هیپرلیپیدمی مرکب خانوادگی، کمبود آپولیپوپروتئین A1 و بیماری نادر تانژیر.
• بیماری‌های دیگر: سندرم نفروتیک (نوعی بیماری کلیه) و عفونت HIV.

علائم پایین بودن HDL خون چیست؟

HDL پایین علامت مشخصی ندارد و فقط با آزمایش خون پیدا می‌شود؛ اختلال چربی خون معمولاً بی‌علامت است. اگر خستگی، سرگیجه یا سردرد دارید، HDL پایین توضیح آن نیست و علتش باید جداگانه بررسی شود.

علائمی که گاهی دیده می‌شوند، مربوط به عوارض تنگی رگ‌ها هستند، نه خودِ عدد HDL: درد یا فشار قفسه‌ی سینه، تنگی نفس، یا درد پا هنگام راه رفتن که با استراحت بهتر می‌شود. در موارد بسیار نادر، HDL به دلیل ارثی به‌شدت پایین است؛ مثلاً در بیماری تانژیر لوزه‌ها بزرگ و نارنجی‌رنگ می‌شوند، کبد و طحال بزرگ می‌شوند و اعصاب محیطی درگیر می‌شود. تا امروز حدود ۱۰۰ مورد از این بیماری در دنیا شناسایی شده است.

درمان پایین بودن HDL: چطور HDL را بالا ببریم؟

درمان اصلی HDL پایین تغییر سبک زندگی است، نه دارو. پزشکان معمولاً دارویی را فقط برای بالا بردن HDL تجویز نمی‌کنند: در کارآزمایی بزرگ HPS2-THRIVE با ۲۵٬۶۷۳ بیمار، افزودن نیاسین (همراه لاروپیپرانت) به درمان، خطر حوادث قلبی‌عروقی را کم نکرد و خونریزی، عفونت و دیابت تازه را بیشتر کرد.

• ورزش هوازی منظم: دست‌کم ۱۵۰ دقیقه در هفته فعالیت با شدت متوسط مثل پیاده‌روی تند (مثلاً ۳۰ دقیقه در ۵ روز) یا ۷۵ دقیقه فعالیت شدید، به‌علاوه‌ی دو روز تمرین قدرتی در هفته.
• ترک دخانیات و دوری از دود دست‌دوم.
• کم کردن وزن، به‌خصوص اگر چربی دور شکم زیاد است.
• جایگزین کردن چربی‌ها: چربی‌های غیراشباع (روغن زیتون و سایر روغن‌های گیاهی، آووکادو، مغزها) را جای چربی‌های اشباع و ترانس بگذارید.
• پیگیری دیابت و مقاومت به انسولین با پزشک، چون دیابت خودش HDL را پایین می‌آورد.

مقدار نرمال HDL در آزمایش خون چند است؟

در بزرگسالان، HDL ۶۰ mg/dL یا بیشتر مطلوب‌ترین حالت است. مرز «پایین» برای مردان ۴۰ و برای زنان ۵۰ mg/dL است و در ۱۹ سال و کمتر، HDL بیشتر از ۴۵ mg/dL قابل قبول است.

دو نکته برای خواندن درست برگه‌ی آزمایش:

• محدوده‌ی مرجع در منابع مختلف کمی فرق دارد. مثلاً سرویس سلامت بریتانیا (NHS) HDL سالم را در مردان بالای ۱.۰ و در زنان بالای ۱.۲ mmol/L (حدود ۴۶ mg/dL) می‌داند، در حالی که منابع آمریکایی مرز زنان را ۵۰ mg/dL می‌گیرند. عدد مرجعی که آزمایشگاه کنار نتیجه نوشته را هم در نظر بگیرید.
• بالاتر همیشه بهتر نیست. کلیولند کلینیک محدوده‌ی طبیعی HDL را برای مردان ۴۰ تا ۸۰ و برای زنان ۵۰ تا ۸۰ mg/dL و محدوده‌ی ایده‌آل را ۶۰ تا ۸۰ mg/dL ذکر می‌کند. عددهای خیلی بالاتر را در بخش بعد توضیح داده‌ایم.

بالا بودن HDL در آزمایش خون نشانه چیست؟

HDL بین ۶۰ تا ۸۰ mg/dL معمولاً نشانه‌ی خوبی است و با خطر کمتر بیماری قلبی همراه است. اما HDL بالاتر از ۸۰ mg/dL لزوماً محافظت بیشتری ایجاد نمی‌کند و گاهی نشان می‌دهد که اختلال دیگری در چربی‌های خون وجود دارد.

علت‌هایی که برای HDL غیرعادی بالا (بیشتر از ۸۰ mg/dL) ذکر شده‌اند:

• تغییرات ژنتیکی (ارثی)
• مصرف زیاد و مداوم الکل
• کلانژیت صفراوی اولیه (نوعی بیماری مزمن مجاری صفراوی کبد)
• عارضه‌ی برخی داروها
• پرکاری تیروئید

در دو مطالعه‌ی بزرگ جمعیتی در دانمارک روی ۵۲٬۲۶۸ مرد و ۶۴٬۲۴۰ زن، کمترین خطر مرگ در HDL حدود ۷۳ mg/dL در مردان و ۹۳ mg/dL در زنان دیده شد. در مردانی که HDL آن‌ها ۹۷ تا ۱۱۵ mg/dL بود، خطر مرگ حدود ۳۶ درصد بیشتر و در HDL ۱۱۶ یا بالاتر حدود دو برابر بود؛ در زنان با HDL ۱۳۵ mg/dL یا بیشتر هم خطر مرگ حدود ۶۸ درصد بالاتر بود.

یعنی رابطه‌ی HDL با خطر شکل U دارد: هم خیلی پایین و هم خیلی بالا نامطلوب است. این نتیجه از مطالعات مشاهده‌ای به دست آمده و به این معنا نیست که HDL بالا خودش بیماری ایجاد می‌کند؛ اما اگر HDL شما خیلی بالاست، به‌ویژه همراه با مصرف الکل یا بیماری کبدی، آن را با پزشک بررسی کنید.

LDL در آزمایش خون چیست؟

LDL یا «کلسترول بد» مقدار کلسترولی است که ذرات لیپوپروتئین کم‌چگال در خون حمل می‌کنند. بالا بودن آن باعث تجمع کلسترول و تشکیل پلاک در دیواره‌ی سرخرگ‌ها می‌شود و به همین دلیل راهنماهای درمانی هدف درمان چربی خون را پیش از هر چیز بر اساس LDL تعیین می‌کنند.

در پروفایل چربی معمول، LDL اغلب مستقیم اندازه‌گیری نمی‌شود، بلکه با فرمول فریدوالد محاسبه می‌شود: LDL = کلسترول تام − HDL − (تری‌گلیسیرید ÷ ۵). این فرمول برای نمونه‌ی ناشتا با تری‌گلیسیرید کمتر از ۴۰۰ mg/dL طراحی و تأیید شده است؛ اگر تری‌گلیسیرید بالاتر باشد، LDL محاسبه‌شده قابل اتکا نیست و باید به روش دیگری، مثل اندازه‌گیری مستقیم، سنجیده شود.

مقدار نرمال LDL در آزمایش خون چقدر است؟

برای بیشتر بزرگسالان، LDL کمتر از ۱۰۰ mg/dL مطلوب است و برای ۱۹ سال و کمتر، کمتر از ۱۱۰ mg/dL. اما «نرمال» برای همه یکسان نیست: هرچه خطر قلبی فرد بیشتر باشد، هدف LDL پایین‌تر است.

در کودکان و نوجوانان، LDL کمتر از ۱۱۰ قابل قبول، ۱۱۰ تا ۱۲۹ مرزی و ۱۳۰ mg/dL یا بیشتر بالا است. اگر آزمایشگاه نتیجه را برحسب mmol/L گزارش کرده، ۱۰۰ mg/dL حدود ۲.۶ و ۱۶۰ mg/dL حدود ۴.۱ mmol/L است.

هدف LDL در افراد پرخطر چقدر است؟

راهنمای ۲۰۲۶ کالج قلب آمریکا و انجمن قلب آمریکا (ACC/AHA) برای LDL بر اساس میزان خطر، عدد هدف مشخص تعیین کرده است:

• خطر مرزی (۳ تا ۵ درصد) یا متوسط (۵ تا ۱۰ درصد) در ده سال آینده: LDL کمتر از ۱۰۰ و کلسترول غیر-HDL کمتر از ۱۳۰ mg/dL
• خطر بالا (۱۰ درصد و بیشتر) یا بیماری قلبی‌عروقی تثبیت‌شده: LDL کمتر از ۷۰ و کلسترول غیر-HDL کمتر از ۱۰۰ mg/dL
• خطر خیلی بالا (گروهی از بیماران قلبی‌عروقی که پزشک بر اساس معیارهای راهنما تعیین می‌کند): LDL کمتر از ۵۵ و کلسترول غیر-HDL کمتر از ۸۵ mg/dL

تعیین گروه خطر کار پزشک است و به سن، فشار خون، قند خون، مصرف دخانیات، سابقه‌ی خانوادگی و بیماری‌های قبلی بستگی دارد؛ پس عدد «نرمال» برگه‌ی آزمایش ممکن است برای شما کافی نباشد.

علت بالا بودن LDL در آزمایش خون چیست؟

کم‌تحرکی همراه با مصرف زیاد کالری و چربی‌های اشباع و ترانس از مهم‌ترین علت‌هاست؛ ژنتیک، چند بیماری و برخی داروها هم LDL را بالا می‌برند و اگر LDL بدون دلیل روشن بالا رفته، باید بررسی شوند.

• تغذیه: مصرف زیاد چربی اشباع و ترانس، مثل گوشت‌های پرچرب و فرآوری‌شده (سوسیس و کالباس) و لبنیات پرچرب.
• اضافه‌وزن و کم‌تحرکی.
• دخانیات: سیگار HDL را پایین می‌آورد و چون HDL به پاک شدن LDL از سرخرگ‌ها کمک می‌کند، کم شدن HDL می‌تواند به بالاتر رفتن LDL کمک کند.
• سن و یائسگی: LDL با بالا رفتن سن افزایش پیدا می‌کند و در زنان بعد از یائسگی معمولاً بالا می‌رود.
• ژنتیک: هیپرکلسترولمی خانوادگی شایع‌ترین بیماری ارثی قلبی‌عروقی است و حدود ۱ نفر از هر ۲۰۰ تا ۲۵۰ نفر را درگیر می‌کند. در این بیماری ممکن است برجستگی‌های چربی روی تاندون‌ها (به‌ویژه تاندون آشیل و تاندون‌های دست)، رسوب زردرنگ روی پلک‌ها یا حلقه‌ی خاکستری دور قرنیه دیده شود و خطر بیماری عروق کرونر در سنین جوانی بالاست.
• بیماری‌ها: دیابت، بیماری مزمن کلیه، کم‌کاری تیروئید، عفونت HIV و بیماری‌های کبدی همراه با اختلال در جریان صفرا (مثل کلانژیت صفراوی اولیه).
• داروها: از جمله دیورتیک‌های تیازیدی، بتابلاکرها، کورتون‌ها (گلوکوکورتیکوئیدها)، رتینوئیدها، پروژستین‌ها، سیکلوسپورین، تاکرولیموس و برخی داروهای HIV. تصمیم درباره‌ی ادامه یا تغییر این داروها با پزشک است.

بالا بودن LDL چه خطری دارد؟

LDL بالا به‌مرور باعث تصلب شرایین می‌شود و عارضه‌ی آن به محل تنگی رگ بستگی دارد:

• بیماری عروق کرونر قلب: سرخرگ‌های قلب سفت و تنگ می‌شوند و جریان خون قلب کم یا قطع می‌شود؛ نتیجه‌ی آن می‌تواند آنژین (درد قفسه‌ی سینه) یا سکته‌ی قلبی باشد.
• سکته‌ی مغزی.
• بیماری سرخرگ‌های محیطی (PAD): تنگی رگ‌های پا که علامت کلاسیکش درد پا هنگام فعالیت است و با استراحت بهتر می‌شود؛ البته تا ۴۰ درصد مبتلایان درد پا ندارند.

برای آشنایی با این بیماری‌ها و روش‌های درمانشان، مطلب کشنده‌ترین بیماری‌های قلبی و درمان آن‌ها را بخوانید.

پایین بودن LDL در آزمایش خون نشانه چیست؟

اگر داروی کاهنده‌ی چربی مصرف می‌کنید، LDL پایین معمولاً همان هدف درمان است و جای نگرانی ندارد. اما اگر بدون دارو LDL کمتر از ۵۰ mg/dL (یا کلسترول تام کمتر از ۱۲۰ mg/dL) باشد، به آن هیپولیپیدمی می‌گویند و بهتر است علتش بررسی شود.

این حالت معمولاً علامتی ندارد و اتفاقی در آزمایش پیدا می‌شود. علت‌های اکتسابی آن از علت‌های ارثی شایع‌ترند:

• پرکاری تیروئید
• سوءجذب (اختلال در جذب غذا از روده) و کمبودهای تغذیه‌ای
• عفونت‌های مزمن و هپاتیت C
• برخی سرطان‌ها
• علت‌های ارثی نادر

به همین دلیل، در LDL پایینِ بی‌دلیل، بررسی آنزیم‌های کبدی (AST و ALT) و آزمایش تیروئید (TSH) توصیه می‌شود؛ اگر این‌ها طبیعی باشند، احتمال علت ارثی مطرح می‌شود.

نسبت LDL به HDL در آزمایش خون چیست؟

بعضی برگه‌های آزمایش، علاوه بر خود اعداد، نسبت LDL به HDL یا نسبت کلسترول تام به HDL را هم گزارش می‌کنند. این نسبت از تقسیم ساده‌ی دو عدد به دست می‌آید؛ مثلاً اگر LDL برابر ۱۲۰ و HDL برابر ۴۰ باشد، نسبت LDL به HDL می‌شود ۳. هرچه نسبت کمتر باشد، سهم HDL در مقابل LDL بیشتر است.

اما نسبت به‌تنهایی می‌تواند گمراه‌کننده باشد: اگر HDL خیلی بالا باشد، نسبت «خوب» به نظر می‌رسد، در حالی که ممکن است LDL خودش بالا باشد. برای همین راهنمای ۲۰۲۶ ACC/AHA هدف درمان را بر اساس خودِ LDL و کلسترول غیر-HDL تعیین می‌کند، نه نسبت.

کلسترول غیر-HDL یعنی کلسترول تام منهای HDL؛ این عدد کلسترول همه‌ی ذرات غیر از HDL (LDL، VLDL و IDL) را در بر می‌گیرد. مقدار مطلوب آن در بزرگسالان کمتر از ۱۳۰ و در ۱۹ سال و کمتر، کمتر از ۱۲۰ mg/dL است.

جدول تفسیر آزمایش چربی خون: کلسترول تام، تری‌گلیسیرید و VLDL

HDL و LDL را باید کنار بقیه‌ی اجزای پروفایل چربی خواند. همه‌ی اعداد جدول برحسب mg/dL هستند:

برای تبدیل تقریبی: کلسترول تام ۲۰۰ mg/dL حدود ۵.۲ mmol/L و تری‌گلیسیرید ۱۵۰ mg/dL حدود ۱.۷ mmol/L است. تری‌گلیسیرید بیشتر از ۵۰۰ mg/dL می‌تواند باعث پانکراتیت (التهاب شدید و دردناک لوزالمعده که می‌تواند تهدیدکننده‌ی حیات باشد) شود.

آزمایش HDL و LDL چه زمانی و چگونه انجام می‌شود؟

بیشتر بزرگسالان سالم باید از ۲۰ سالگی و بعد هر ۵ سال یک بار چربی خون را بررسی کنند و کسانی که بیماری قلبی، دیابت یا سابقه‌ی خانوادگی کلسترول بالا دارند، به آزمایش در فاصله‌های کوتاه‌تر نیاز دارند. مدلاین‌پلاس برای مردان ۴۵ تا ۶۵ سال و زنان ۵۵ تا ۶۵ سال هر ۱ تا ۲ سال و برای بالای ۶۵ سال سالی یک بار آزمایش را توصیه می‌کند.

در کودکان، آزمایش چربی دست‌کم یک بار بین ۹ تا ۱۱ سالگی و بار دیگر بین ۱۷ تا ۲۱ سالگی توصیه می‌شود.

راهنمای ۲۰۲۶ ACC/AHA توصیه می‌کند لیپوپروتئین (a) یا Lp(a) هم دست‌کم یک بار در بزرگسالی اندازه‌گیری شود. این عدد با تغییر سبک زندگی چندان عوض نمی‌شود و به همین دلیل معمولاً نیازی به تکرار ندارد.

برای آزمایش HDL و LDL باید ناشتا بود؟

همیشه نه. طبق راهنمای ACC/AHA، برای برآورد خطر قلبی در بزرگسالان می‌توان پروفایل چربی را غیرناشتا هم گرفت؛ اما اگر تری‌گلیسیرید بیشتر از ۴۰۰ mg/dL باشد، آزمایش ناشتا توصیه می‌شود.

وقتی پزشک ناشتایی خواسته، معمولاً ۹ تا ۱۲ ساعت پیش از آزمایش جز آب چیزی نخورید و ننوشید؛ دستور آزمایشگاه خودتان را رعایت کنید. اگر ناخواسته چیزی خوردید، به نمونه‌گیر یا پزشک بگویید. نمونه‌گیری یک خون‌گیری ساده است و برای کسی که رفتن به آزمایشگاه برایش سخت است، آزمایش چربی خون در منزل هم انجام می‌شود.

کدام داروها LDL را پایین می‌آورند؟

اگر تغییر سبک زندگی کافی نباشد یا خطر قلبی بالا باشد، پزشک دارو تجویز می‌کند. انتخاب دارو و دوز آن فقط با تجویز پزشک است.

• استاتین‌ها: ساخت کلسترول در کبد را کم و توان کبد برای پاک کردن LDL از خون را بیشتر می‌کنند. در بیشتر افراد عارضه‌ای ایجاد نمی‌کنند، اما ممکن است خطر دیابت نوع ۲ را بالا ببرند؛ این اثر بیشتر در کسانی دیده می‌شود که از قبل در خطر دیابت‌اند (اضافه‌وزن، پیش‌دیابت یا سندرم متابولیک). آسیب عضلانی با استاتین نادر است. در بارداری و شیردهی مصرف نمی‌شوند.
• ازتیمایب: جذب کلسترول از روده را کم می‌کند و به‌تنهایی یا همراه استاتین تجویز می‌شود.
• مهارکننده‌های PCSK9 (مثل اوولوکوماب): آنتی‌بادی‌هایی که هر ۲ هفته یا ماهی یک بار زیر پوست تزریق می‌شوند. طبق راهنمای ۲۰۲۶ ACC/AHA، اگر LDL با تغییر سبک زندگی و استاتین به اندازه‌ی کافی پایین نیاید، پزشک یک داروی غیراستاتینی اضافه می‌کند: ازتیمایب، اسید بمپدوئیک (قرص دیگری برای کاهش LDL) یا مهارکننده‌ی PCSK9.

پس از شروع استاتین یا تغییر دوز آن، آزمایش چربی معمولاً ۲ تا ۳ ماه بعد تکرار می‌شود تا پاسخ به درمان و مصرف منظم دارو بررسی شود. برای دفعات بعدی فاصله‌ی ثابتی تعیین نشده است؛ رویه‌ی رایج سالی یک یا دو بار است و پزشک بر اساس وضعیت شما تصمیم می‌گیرد.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید اگر هر یک از این علائم را دارید، چه چربی خونتان بالا باشد چه نه:

• درد یا ناراحتی در مرکز یا سمت چپ قفسه‌ی سینه که بیش از چند دقیقه طول بکشد یا برود و برگردد، به‌ویژه همراه با تنگی نفس، عرق سرد، ضعف یا درد فک، گردن، پشت یا بازو
• بی‌حسی یا ضعف ناگهانی صورت، دست یا پا (به‌خصوص در یک سمت بدن)، اختلال ناگهانی در صحبت کردن یا فهمیدن، اختلال ناگهانی دید، سرگیجه و عدم تعادل، یا سردرد شدید و ناگهانی بی‌دلیل
• تری‌گلیسیرید خیلی بالا همراه با درد شدید شکم (احتمال پانکراتیت)

در این موارد برای بررسی غیرفوری به پزشک مراجعه کنید:

• LDL در محدوده‌ی خیلی بالا (۱۹۰ mg/dL یا بیشتر)
• تری‌گلیسیرید بیشتر از ۵۰۰ mg/dL، حتی بدون علامت
• سابقه‌ی خانوادگی کلسترول بالا یا بیماری قلبی در سنین جوانی
• برجستگی‌های زرد روی تاندون‌ها یا پلک‌ها
• HDL پایین همراه با قند خون بالا، فشار خون بالا یا چاقی شکمی (احتمال سندرم متابولیک)
• LDL کمتر از ۵۰ mg/dL بدون مصرف داروی چربی
• درد پا هنگام راه رفتن که با استراحت بهتر می‌شود

اگر رفت‌وآمد برای بیمار دشوار است، ویزیت متخصص قلب در منزل برای تفسیر نتیجه و تعیین هدف درمان گزینه‌ی دیگری است.

سوالات متداول

آیا HDL بالا اثر LDL بالا را خنثی می‌کند؟

خیر. راهنمای ۲۰۲۶ ACC/AHA هدف درمان را بر اساس LDL و کلسترول غیر-HDL تعیین می‌کند، نه HDL. نیاسین هم که HDL را بالا می‌برد، در کارآزمایی بزرگ HPS2-THRIVE خطر حوادث قلبی‌عروقی را کم نکرد. پس اگر LDL بالاست، HDL بالا دلیلی برای نادیده گرفتن آن نیست.

اگر کلسترول تام نرمال باشد، یعنی HDL و LDL هم خوب است؟

نه لزوماً. کلسترول تام فقط راهنمای کلی خطر است و اجزای آن، به‌خصوص LDL و HDL، اهمیت بیشتری دارند. ممکن است کلسترول تام زیر ۲۰۰ باشد ولی HDL پایین باشد؛ برای همین هر عدد را جداگانه با جدول‌های بالا مقایسه کنید.

آیا بارداری روی نتیجه‌ی آزمایش چربی خون اثر دارد؟

بله. بارداری و شرایطی که هورمون‌های زنانه را بالا می‌برند، از علت‌های شناخته‌شده‌ی بالا رفتن کلسترول‌اند. تفسیر نتیجه در این دوران با پزشک معالج است و استاتین‌ها در بارداری و شیردهی مصرف نمی‌شوند.

آیا کلسترول بالا فقط در بزرگسالان دیده می‌شود؟

خیر. هیپرکلسترولمی خانوادگی حدود ۱ نفر از هر ۲۰۰ تا ۲۵۰ نفر را درگیر می‌کند و در کودکان و نوجوانان هم وجود دارد. برای همین آزمایش چربی در ۹ تا ۱۱ و ۱۷ تا ۲۱ سالگی توصیه می‌شود و راهنمای ۲۰۲۶ ACC/AHA بر در نظر گرفتن زودهنگام دارو در نوجوانان مبتلا به این بیماری تأکید دارد.

آیا یائسگی روی LDL اثر دارد؟

بله. LDL در زنان بعد از یائسگی معمولاً بالا می‌رود. به همین دلیل مدلاین‌پلاس برای زنان ۵۵ تا ۶۵ سال آزمایش چربی هر ۱ تا ۲ سال را توصیه می‌کند؛ اگر نتیجه‌ی جدید با آزمایش‌های قبلی فرق کرده، آن را با پزشک بررسی کنید.

جمع‌بندی

HDL پایین (زیر ۴۰ در مردان و زیر ۵۰ mg/dL در زنان) علامت ندارد، اما خطر قلبی را بالا می‌برد و با کم‌تحرکی، اضافه‌وزن، دخانیات و دیابت مرتبط است؛ درمانش تغییر سبک زندگی است، نه داروی مخصوص HDL. HDL تا حدود ۸۰ mg/dL نشانه‌ی خوبی است، اما عددهای خیلی بالا ارزش بررسی دارند.

LDL برای بیشتر بزرگسالان باید زیر ۱۰۰ mg/dL باشد و در افراد پرخطر زیر ۷۰ یا حتی ۵۵ mg/dL. عدد هدف شما را پزشک بر اساس خطر قلبی‌تان تعیین می‌کند، نه فقط محدوده‌ی مرجع برگه‌ی آزمایش.

منابع

۱. سطوح کلسترول: آنچه باید بدانید و صفحه‌ی آزمایش سطوح کلسترول، MedlinePlus، کتابخانه‌ی ملی پزشکی آمریکا
۲. HDL، کلسترول خوب و LDL، کلسترول بد، MedlinePlus
۳. کلسترول بالای خون و سندرم متابولیک، MedlinePlus، دانشنامه‌ی پزشکی
۴. کلسترول HDL، کلسترول LDL و سطوح کلسترول، Cleveland Clinic
۵. کلسترول HDL: چرا «کلسترول خوب» است، Cleveland Clinic
۶. درباره‌ی کلسترول، CDC
۷. دیس‌لیپیدمی و هیپولیپیدمی، MSD Manual، نسخه‌ی حرفه‌ای و عمومی
۸. HDL بسیار بالا و مرگ‌ومیر در دو مطالعه‌ی کوهورت آینده‌نگر، European Heart Journal، ۲۰۱۷
۹. راهنمای مدیریت دیس‌لیپیدمی ACC/AHA، American College of Cardiology، ۲۰۲۶
۱۰. نتایج کارآزمایی HPS2-THRIVE درباره‌ی نیاسین، American College of Cardiology، ۲۰۱۳
۱۱. خلاصه‌ی راهنمای NHLBI برای سلامت قلب و کاهش خطر در کودکان، American Family Physician، ۲۰۱۲
۱۲. اهداف عددی LDL و کلسترول غیر-HDL در راهنمای تازه، American College of Cardiology، ۲۰۲۶
۱۳. سطوح کلسترول، NHS
۱۴. بیماری تانژیر و هیپرکلسترولمی خانوادگی، MedlinePlus Genetics
۱۵. علائم حمله‌ی قلبی، سکته‌ی مغزی و بیماری سرخرگ محیطی، CDC
۱۶. استاتین‌ها، ازتیمایب و اوولوکوماب، MedlinePlus
۱۷. توصیه‌های فعالیت بدنی بزرگسالان، CDC

این مطلب جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد. تفسیر نتیجه‌ی آزمایش چربی خون، تعیین هدف درمان و تجویز یا تغییر دارو بر عهده‌ی پزشک معالج است.