سونوگرافی غربالگری جنین چیست و چه بیماری‌هایی با آن قابل تشخیص است؟

سونوگرافی غربالگری جنین مجموعه‌ای از آزمایشات و ارزیابی‌ها از مادر و جنین است که در هفته‌های متفاوتی از بارداری انجام می‌شود و مشکلات و ناهنجاری‌های احتمالی جنین را قابل تشخیص می‌کند. در ادامه این مقاله از نبض اول انواع این تست‌ها و زمان انجام هرکدام و هدفشان را به طور کامل بررسی می‌کنیم. در صورتی که قصد بارداری دارید یا به تازگی باردار شدید خواندن این مطلب را به شما توصیه می‌کنیم و در صورتی که سوالی داشتید در بخش دیدگاه‌های سایت از ما بپرسید. همچنین برای دریافت خدمات سونوگرافی در منزل و کلیه خدمات پزشکی دیگر حتی ویزیت پزشک در منزل می‌توانید با نبض اول تماس بگیرید.

[cyn_numbers]

آزمایش غربالگری چیست؟

شاید پیش از بارداری هم کلمه غربالگری را شنیده باشید و برایتان سوال شده باشد که در علم پزشکی اصولا غربالگری چیست؟ در پاسخ باید گفت غربالگری (Screening) به معنای انجام یک سری معاینات و آزمایش‌های اولیه روی افرادِ ظاهراً سالم است تا کسانی که در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به یک بیماری خاص هستند، شناسایی شوند.

بنابراین، اگر بپرسید تست غربالگری چیست، در واقع منظور همان ابزارها و روش‌هایی است که به کمک آن‌ها افرادِ در معرض خطر را از افراد با خطر پایین جدا می‌کنند. این آزمایش‌ها معمولاً شامل آزمایش خون، تصویربرداری یا ترکیبی از هر دو هستند که هیچ‌گونه خطر و عارضه‌ای ندارند.

غربالگری بارداری چیست؟

حالا که با مفهوم کلی آشنا شدیم، به این می‌پردازیم که غربالگری بارداری چیست. این فرآیند مجموعه‌ای از آزمایش‌های خون و سونوگرافی‌های تخصصی است که در طول بارداری انجام می‌شود.

بسیاری از والدین می‌پرسند غربالگری جنین چیست؟ هدف اصلی این بررسی‌ها، ارزیابی میزان خطر ابتلای جنین به ناهنجاری‌های کروموزومی (مانند سندرم داون، سندرم ادواردز و سندرم پاتو) و نقص‌های لوله عصبی است. اجرای طرح غربالگری جنین در سیستم‌های بهداشتی، یک گام پیشگیرانه بسیار مهم است که به والدین و پزشکان کمک می‌کند تا در صورت وجود هرگونه مشکل، تصمیمات آگاهانه‌ای بگیرند. انجام یک تست غربالگری جنین به معنای تشخیص قطعی بیماری نیست، بلکه تنها احتمال وجود مشکل را بررسی می‌کند.

آزمایش غربالگری چگونه انجام میشود؟

بسیاری از مادران با کمی استرس می‌پرسند که آزمایش غربالگری چگونه انجام میشود؟ یا مراحل فیزیکی غربالگری جنین چگونه انجام میشود؟ جای هیچ‌گونه نگرانی نیست؛ این فرآیند کاملاً ایمن و بدون درد است و معمولاً در دو مرحله اصلی انجام می‌شود:

۱. آزمایش خون مادر: گرفتن یک نمونه خون ساده از بازوی مادر برای بررسی سطح هورمون‌ها و پروتئین‌های خاصی که از جفت و جنین وارد خون مادر شده‌اند.

۲. سونوگرافی تخصصی جنین: استفاده از امواج صوتی بی‌خطر برای تصویربرداری از جنین در داخل رحم.

سونوگرافی غربالگری چیست؟

یکی از مهم‌ترین ارکان ارزیابی سلامت جنین، سونوگرافی است. اما سونوگرافی غربالگری چیست؟ این نوع سونوگرافی، با سونوگرافی‌های معمولی که صرفاً برای شنیدن صدای قلب یا تعیین جنسیت انجام می‌شود تفاوت دارد. سونوگرافی غربالگری یک تصویربرداری بسیار دقیق و تخصصی است که توسط پزشک متخصص برای اندازه‌گیری مارکرهای خاصی در بدن جنین و بررسی دقیق اندام‌های او انجام می‌شود.

انواع تست های غربالگری جنین

سونوگرافی غربالگری جنین بر اساس هفته های بارداری تقسیم می‌شوند و انواع مختلفی دارند:

مراحل و زمان‌بندی سونوگرافی غربالگری جنین

برای اینکه ارزیابی دقیقی از سلامت جنین داشته باشیم، غربالگری‌ها به دو مرحله طلایی تقسیم می‌شوند:

۱. سونوگرافی غربالگری اول (سونوگرافی NT)

این سونوگرافی که به Nuchal Translucency هم معروف است بین هفته 11 تا 14 بارداری انجام می‌شود. در این سونو ضخامت فضای مایع پشت گردن جنین یا همان NT بررسی می‌شود که برخی مشکلات مادرزادی کودکان مانند سندروم دارون ( تریزومی 21)، سندروم ادوارد (تریزومی 18)  یا سندروم پاتو را قابل تشخیص می‌کند.

همچنین ضربان قلب جنین و سرعت رشد او نسبت به سن بارداری سنجیده می‌شود و هر مورد مشکوکی بررسی خواهد شد. اطلاعات غربالگری اول ممکن است دقیق نباشد و به معنی تشخیص قطعی بیماری نیست. در این مرحله عموما سونوگرافی واژینال انجام می‌شود تا وضعیت کیسه بارداری دقیق تر بررسی شود. در ادامه پیشنهاد می کنیم مطلب مکمل های بارداری که به تقویت مادران کمک می کند را نیز مطالعه نمایید.

در سه ماهه اول بارداری، پزشک شما سونوگرافی غربالگری اول را تجویز می‌کند. در این سونوگرافی دو فاکتور بسیار مهم بررسی می‌شود:

• ضخامت مایع پشت گردن جنین (NT): تجمع بیش از حد مایع می‌تواند نشانه خطر باشد.
• استخوان بینی (NB): تشکیل شدن استخوان بینی در این هفته‌ها نشانه مثبتی از سلامت کروموزومی است.

۲. سونوگرافی غربالگری دوم (آنومالی اسکن)

غربالگری مرحله دوم که همان سونوگرافی آنومالی است بین هفته‌های 18 تا 22 بارداری انجام می‌شود. در این سونوگرافی ناهنجاری های ساختاری دقیق تر بررسی می‌شوند و رشد اندام هایی مثل مغز، قلب، کلیه‌ها و ستون فقرات ارزیابی می‌شود. وضعیت جفت، مایع آمنیوتیک و مکان آن هم چک می‌شود.

نکته! مایع آمنیوتیک (Amniotic fluid) مایعی است که در داخل کیسه آمنیوتیک (که به آن کیسه آب نیز گفته می‌شود) در رحم مادر قرار دارد و جنین در آن شنا می‌کند. این مایع نقش حیاتی در رشد و توسعه جنین ایفا می‌کند.

مواردی که در سونوگرافی غربالگری دوم بررسی می‌شوند عبارتند از:

• شکل و ساختار مغز و جمجمه
• قلب جنین (حفره‌ها، دریچه‌ها و عروق اصلی)
• ستون فقرات و لوله عصبی
• معده، کلیه‌ها و مثانه
• دست‌ها، پاها و صورت جنین (برای بررسی شکاف کام یا لب)
• موقعیت جفت و میزان مایع آمنیوتیک

سونوگرافی غربالگری سه ماه سوم

معمولا در هفته های 28 تا 32 تکرار می‌شود و بیشتر در بارداری‌های پر خطر که نگرانی‌هایی درباره رشد جنین وجود دارد انجام می‌شود. در این مرحله وزن جنین، حرکت‌های جنین، ضربان قلب و مایع آمنیوتیک بررسی می‌شوند.

آیا در غربالگری اول جنسیت مشخص می شود؟

در غربالگری سه ماهه اول (که معمولاً بین هفته‌های 11 تا 14 بارداری انجام می‌شود)، جنسیت جنین به طور دقیق مشخص نمی‌شود. جنسیت جنین معمولا از هفته 16 بارداری به بعد به طور دقیق قابل تشخیص است و تا قبل از آن تا نهایت 75% تشخیص دقت دارد که این تشخیص از تفاوت جنین دختر و پسر در سونوگرافی هفته دوازدهم توسط برخی پزشک‌های با تجربه ممکن است.

همچنین پیشنهاد می‌کنیم برای اطلاعات بیشتر زمان دیده شدن جنین در سونوگرافی شکمی را نیز مطالعه کنید.

چه بیماری هایی در غربالگری قابل تشخیص هستند؟

هدف از غربالگری شناسایی خطرات احتمالی برای مادر و جنین است و برای تشخیص 100 درصدی بیماری‌های مادرزادی جنین آزمایش‌های دقیقی مانند آمنیوسنتز یا CVS لازم است. نبض اول کلیه خدمات آزمایش در منزل یا وصل سرم در منزل را برای شما با پاسخ دهی فوری انجام می‌دهد.

• ناهنجاری‌های کروموزومی مانند سندروم داون (تریزومی 21)، سندروم ادوارد ( تریزومی 18) و سندروم پاتو (تریزومی 13) قابل تشخیص هستند.
• همچنین مشکلات قلبی جنین مانند روزنه بین دوطرف قلب در غربالگری سه ماهه دوم قابل تشخیص است.
• نقص‌های مغزی مانند آنسفالی یا نقص ستون فقرات مانند اسپینا بیفیدا در سونوگرافی بارداری سه ماهه دوم شناسایی می‌شوند.
• مشکلات جفت مانند جفت پایین (placenta previa) یا جدا شدن جفت (placental abruption) که منجر به خونریزی شدید در بارداری می‌شود شناسایی می‌شود.
• بیشتر بودن مایع آمنیوتیک منجر به پلی هیدرامنیوس و کمتر بودن آن از حد طبیعی منجر به اولیگو هیدرامنیوس می‌شود که در سونوگرافی سه ماهه دوم و سوم بررسی می‌شود.
• سایر مشکلات ژنتیگی و حتی نقص‌های سیستم عصبی بدن در سونوگرافی آنومالی و سونوگرافی سوم قابل تشخیص است.

[cyn_landings_cta id=”9589″]

سخن پایانی

در نهایت، اگر دوباره از خود بپرسید غربالگری جنین چیست، پاسخ ساده است: یک نقشه راه مطمئن برای اطمینان از رشد سالم فرزند دلبندتان. انجام به‌موقع آزمایش‌ها و سونوگرافی‌های غربالگری، نه‌تنها به مدیریت بهتر بارداری کمک می‌کند، بلکه آرامش روانی فوق‌العاده‌ای را برای شما و همسرتان به ارمغان می‌آورد. به یاد داشته باشید که استرس دشمن بارداری است؛ پس با اعتماد به پزشک خود و انجام این بررسی‌های روتین، از لحظات شیرین مادر شدن لذت ببرید.