از چه زمانی بارداری در سونوگرافی معلوم می‌شود؟ زمان دیده شدن ساک و جنین

پس از مثبت شدن جواب آزمایش بارداری، اولین مسئله‌ای که ذهن بانوان باردار را درگیر می‌کند، زمان دیده شدن جنین در سونوگرافی است. در دوران بارداری بوسیله‌ی سونوگرافی سلامت جنین، رشد طبیعی و تاریخ تقریبی تولد را تعیین می‌کنند. با توجه به اینکه شما بانوان باردار برای مادر شدن لحظه شماری می‌کنید، تا انتهای مقاله با ما همراه باشید تا پاسخ پرسش‌های خود را از جمله اینکه از چه زمانی بارداری در سونوگرافی معلوم می‌شود و زمان دیده شدن جنین در سونوگرافی را بیابید.

در ابتدا لازم به ذکر است که به غیر از سونوگرافی بهترین روش برای تشخیص بارداری، آزمایش خون است. به این صورت که اگر نمونه خونی که از فرد گرفته می‌شود شامل هورمون بارداری (HCG) باشد، حاملگی شخص تایید می‌گردد. همچنین در سونوگرافی می‌توان حرکات جنین یا اعضای درونی آن را نیز مشاهده کرد و مورد بررسی قرار داد و اگر به هر دلیلی امکان رفتن به مراکز تصویر برداری نداشته باشید سونوگرافی در منزل از بهترین کارهای جایگزین است.

روش‌های انجام سونوگرافی بارداری کدام‌اند؟

سونوگرافی به 2 روش انجام می‌شود که در ادامه به طور کامل به بررسی هر روش خواهیم پرداخت.

1. سونوگرافی واژینال
2. سونوگرافی شکمی (ابدومینال)

جنین در سونوگرافی شکمی از چه هفته‌ای دیده می‌شود؟

زمان دیده شدن جنین در سونوگرافی شکمی معمولا کمی دیرتز از زمان دیده شدن جنین در سونوگرافی واژینال است. می‌توان گفت که در سونوگرافی شکمی، ساک بارداری معمولاً از حدود هفته‌ی ششم و خود جنین از حدود هفته‌ی هفتم دیده می‌شود. البته لازم به ذکر است که در هفته های ابتدایی بارداری، ممکن است فقط کیسه زرده یا ساک بارداری دیده شود و هنوز تصویر واضحی از جنین مشخص نباشد، بنابراین هر چه مدت زمان بارداری یا به عبارتی سن بارداری بالاتر برود، جزئیات بیشتری از جنین در سونوگرافی قابل مشاهده خواهد بود.

همچنین لازم به ذکر است که در سونوگرافی شکمی، عواملی مانند وزن مادر، ضخامت دیواره شکم و کیفیت دستگاه سونوگرافی در وضوح تصاویر از جنین تاثیر مستقیم دارد. و معمولا تا هفته هفتم یا هشتم بارداری، ضربان قلب جنین در سونوگرافی شکمی قابل تشخیص خواهد بود. البته که پزشکان توصیه میکنند برای اطمینان از سلامت جنین، در هفته های هفتم و هشتم سونوگرافی انجام شود، و در صورتی که در این زمان چیزی دیده نشود، پزشک معالج شما یا پزشک در منزل، تکرار سونوگرافی را تجویز خواهد کرد. سونوگرافی شکمی روشی غیرتهاجمی و بی‌خطر برای مادر و جنین است و کیفیت دستگاه و تجربه‌ی سونوگرافیست (مانند تیم نبض اول) در وضوح تصویر اثر دارد.

جنین در سونوگرافی واژینال از چه هفته‌ای دیده می‌شود؟

سونوگرافی واژینال زودتر از شکمی نتیجه می‌دهد و ساختارها به این ترتیب دیده می‌شوند: ساک حاملگی ۲ تا ۳ میلی‌متری از حدود هفته ۵، کیسه‌ی زرده از حدود هفته ۶ (یا وقتی قطر متوسط ساک به ۱۰ میلی‌متر برسد)، و جنین همراه با ضربان قلب تا پایان هفته ۷.

یک معیار دقیق‌تر برای ضربان قلب: وقتی طول سر تا نشیمنگاه جنین (CRL) از ۵ تا ۷ میلی‌متر بیشتر شود، ضربان قلب باید دیده شود. اگر جنین از این کوچک‌تر باشد و ضربان دیده نشود، هنوز نتیجه‌گیری زودهنگام است و معمولاً سونوگرافی بعد از ۷ تا ۱۰ روز تکرار می‌شود.

معمولا تشخیص بارداری به وسیله‌ی سونوگرافی واژینال در هفته اول نمی‌تواند شما را به نتیجه‌ای برساند. استفاده از روش سونوگرافی واژینال، بارداری را در هفته‌های چهارم و پنجم مشخص می‌کند و در این زمان ساک بارداری در سونوگرافی واژینال قابل دیدن خواهد بود. این نوع سونوگرافی برای تشخیص بارداری بسیار دقیق است. اغلب سونوگرافی واژینال برای بررسی بارداری های پر خطر و اوایل بارداری توصیه میشود و این روش کمک میکند تا از جایگیری درست جنین در رحم اطمینان زودتری حاصل گردد. البته لازم به ذکر است که کیفیت دستگاه و تجربه پزشک نقش پررنگی در تشخیص دارد.

سونوگرافی واژینال به مادرانی پیشنهاد میشود که علائم سقط یا بارداری خارج از رحم دارند و ابزاری مطمئن برای تشخیص زودهنگام بارداری و سلامت جنین است. در صورتی که در هفته های اول چیزی دیده نشود، پزشک توصیه میکند که سونوگرافی تکرار شود.

در چند هفتگی جنین مشخص میشود؟

مهم‌ترین مرحله‌ی شکل‌گیری جنین در رحم مادر، تشکیل قلب جنین است. شما مادران عزیز باید بدانید که ضربان قلب جنین در سونوگرافی واژینال معمولاً از حدود هفته‌ی ۶ دیده می‌شود و تا پایان هفته‌ی ۷ باید قابل مشاهده باشد. به‌طور خلاصه: در سونوگرافی واژینال ساک بارداری از حدود هفته‌ی ۵، کیسه‌ی زرده حدود هفته‌ی ۵.۵ تا ۶ و جنین همراه با ضربان قلب از حدود هفته‌ی ۶ دیده می‌شوند. به طور کلی در پاسخ به این سؤال که جنین از چند هفته در سونوگرافی دیده می‌شود باید گفت: در سونوگرافی واژینال ساک از اواخر هفته‌ی ۴ تا هفته‌ی ۵ و جنین از حدود هفته‌ی ۶ دیده می‌شود؛ در سونوگرافی شکمی این زمان‌ها حدود یک هفته دیرتر است. همچنین اگر میخواهید عوامل موثر در مشخص شدن جنین را بررسی کنید به موارد ذیل توجه داشته باشید:

• نوع سونوگرافی
• سن بارداری
• در سونوگرافی واژینال جنین از حدود هفته‌ی ششم مشخص می‌شود
• در سونوگرافی شکمی جنین معمولاً از حدود هفته‌ی هفتم مشخص می‌شود
• در ابتدا فقط کیسه بارداری دیده میشود و با گذشت چند روز جنین مشخص خواهد شد
• توصیه پزشکی این است که از هفته ششم به بعد سونوگرافی انجام شود
• عواملی مانند وزن مادر، کیفیت دستگاه، تاریخ دقیق لقاح و تجربه پزشک روی زمان دیده شدن جنین اثر میگذارد
• تا هفته هفتم یا هشتم بارداری ضربان قلب جنین شنیده خواهد شد
• انتخاب متخصص مجرب و معتبر سونوگرافی و تجهیزات پیشرفته کمک خواهد کرد جنین زودتر و واضح تر دیده شود

سونوگرافی چند روز بعد از لقاح بارداری را مشخص میکند؟

بارداری در سونوگرافی معمولا بلافاصله بعد از لقاح نشان داده نمیشود. معمولا بعد از ۱۰ تا ۱۴ روز بعد از لقاح یعنی زمان تاخیر قاعدگی، تست خون بارداری مثبت خواهد شد اما در سونوگرافی چیزی نمایش داده نمیشود.

اما از هفته پنجم بارداری که حدود ۳ هفته بعد از لقاح است، میتوان ساک بارداری را در سونوگرافی واژینال مشاهده کرد و در سونوگرافی شکمی تا هفته ششم قابل تشخیص خواهد بود. چرا که در روز های اولیه پس از لقاح، حتی در صورتی که بارداری وجود داشته باشد، ساک بارداری شکل نگرفته و تصویری قابل مشاهده نخواهد بود. توصیه پزشکان این است که حداقل ۵ هفته بعد از اولین روز آخرین پریود، سونوگرافی انجام شود. و در صورتی که زودتر از این زمان برای سونوگرافی اقدام نمایید احتمال دارد سونوگرافی چیزی نمایش ندهد که این تاخیر طبیعی است و به معنی مشکل در بارداری نیست.

ساک حاملگی در هفته چندم دیده می‌شود؟

ساک حاملگی با سونوگرافی واژینال از حدود هفته ۵ (وقتی قطرش به ۲ تا ۳ میلی‌متر می‌رسد) قابل مشاهده است؛ با سونوگرافی شکمی حدود یک هفته دیرتر.

معیار دیگری هم وجود دارد که به هفته‌ی بارداری وابسته نیست: سطح هورمون hCG خون. محدوده‌ای که به آن «منطقه‌ی تمایز» می‌گویند معمولاً ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ واحد است — یعنی بالاتر از آن انتظار می‌رود ساک داخل رحم دیده شود. ولی این عدد قطعی نیست: در یک بررسی، کمترین سطحی که ساک در آن دیده شد حدود ۳۹۰ واحد بود و در سطح ۳۵۱۰ واحد، ساک در ۹۹ درصد بارداری‌های داخل رحمی دیده می‌شد.

ساک حاملگی در رحم نشانه بارداری داخل رحمی است و قبل از دیده شدن جنین ظاهر میگردد و مقدمه ای بر مشاهده جنین و ضربان قلب اوست. دیدن ساک حاملگی در سونوگرافی های اولیه موجب اطمینان خاطر مادران از بارداری طبیعی می شود و در صورتی که دیده نشود، میتوانید پس از گذشت چند روز با توصیه پزشک نسبت به تکرار آن اقدام نمایید.

علت نشان ندادن بارداری در سونوگرافی چیست؟

شایع‌ترین علت اصلاً نگران‌کننده نیست: اشتباه در محاسبه‌ی سن بارداری. اگر تخمک‌گذاری دیرتر از روز ۱۴ رخ داده باشد یا تاریخ آخرین قاعدگی دقیق نباشد، ممکن است در واقع یک تا دو هفته زودتر از آنچه فکر می‌کنید باشید و هنوز چیزی برای دیدن وجود نداشته باشد.

سه علت دیگر که باید بررسی شوند: بارداری خارج از رحم (وقتی hCG بالای منطقه‌ی تمایز است ولی ساک داخل رحم دیده نمی‌شود — این وضعیت نیاز به پیگیری فوری دارد)، سقط بسیار زودرس، و حاملگی پوچ که در آن ساک تشکیل شده ولی جنین رشد نکرده است.

رویکرد استاندارد در این حالت انتظار منفعل نیست، بلکه ترکیب دو کار است: اندازه‌گیری سریالی hCG (که در بارداری سالم در هفته‌های اول معمولاً هر ۴۸ تا ۷۲ ساعت حدود دو برابر می‌شود، هرچند افزایش کمتر هم لزوماً غیرطبیعی نیست) و تکرار سونوگرافی پس از ۷ تا ۱۰ روز. تصمیم قطعی هرگز بر پایه‌ی یک سونوگرافی تنها گرفته نمی‌شود.

یک نکته‌ی مهم درباره‌ی هفته ۶: بسیاری از مادران در این هفته سونوگرافی می‌روند و جنین دیده نمی‌شود. اگر ساک و کیسه‌ی زرده دیده شده‌اند ولی جنین یا ضربانش نه، این در هفته ۶ می‌تواند کاملاً طبیعی باشد — تا زمانی که CRL به ۵ تا ۷ میلی‌متر نرسیده، نبود ضربان قابل نتیجه‌گیری نیست.

سونوگرافی در تشخیص بارداری چه چیزهایی را نشان می‌دهد؟

حال ممکن است این سوال برایتان پیش بیاید که زمان دیده شدن جنین در سونوگرافی چه موقع است؟ سونوگرافی شکمی در اوایل بارداری (حدود هفته‌ی ۵ تا ۶) ممکن است فقط ساک بارداری و ابعاد آن را نشان دهد. در صورتی که دستگاه سونوگرافی دارای قدرت تفکیک بالایی باشد، ممکن است جنین را به صورت خط کوچکی مشاهده کنید. در واقع بهترین زمان برای اولین سونوگرافی اواخر هفته‌ی هفتم یا اواسط هفته‌ی هشتم بارداری می‌باشد. چون در این زمان افزون بر ساک بارداری، جنین و ضربان قلب آن نیز قابل مشاهده است.

اگر به دلیل عجله و اشتیاق زودتر سونوگرافی انجام دادید، بدانید که در هفته‌ی ششم ممکن است جنین دیده شود ولی ضربان قلب هنوز قابل تشخیص نباشد و این لزوماً نشانه‌ی مشکل نیست. اگر سونولوژیست خیلی متبحر و کاربلد باشد، ممکن است اواخر هفته ششم ضربان قلب را مشخص کند اما دیده نشدن جنین در این هفته 100% به معنای بارداری پوچ نیست. برای درک تفاوت جنین دختر و پسر در سونوگرافی هفته 12 مقاله مربوط به آن را در سایت نبض اول مطالعه فرمایید.

• میزان مایع آمنیوتیک
• محل جفت
• سن جنین
• جنسیت جنین
• چند قلویی
• تعیین حاملگی و محل آن
• سلامت اندام‌ها

در سونوگرافی واژینال مشاهده‌ی موارد زیر امکان‌پذیر است:

• مشاهده‌ی ساک بارداری از اواخر هفته‌ی چهارم تا هفته‌ی پنجم
• تشخیص کیسه‌ی زرده حدود هفته‌ی پنجم و نیم تا ششم
• مشاهده و اندازه‌گیری جنین از حدود هفته‌ی ششم
• ضربان قلب جنین از شش هفته پس از اولین روز آخرین قاعدگی

مطالب مرتبط : سونوگرافی آنومالی اسکن چیست؟ کارایی و بهترین زمان سونوگرافی آنومالی کی می باشد؟

اولین سونوگرافی بارداری هفته چندم برویم؟

در بارداری بدون علامت و کم‌خطر، معمولاً هفته ۶ تا ۸ پیشنهاد می‌شود. دلیلش این است که در این بازه هر سه چیز مهم قابل بررسی است: داخل رحم بودن بارداری، ضربان قلب جنین و تعداد جنین‌ها.

در سه حالت باید زودتر مراجعه کرد و منتظر هفته ۶ نماند: درد شکم یا لگن، لکه‌بینی یا خونریزی، و سابقه‌ی بارداری خارج از رحم یا سقط مکرر.

رفتن خیلی زودتر از هفته ۶ معمولاً فایده‌ای ندارد و بیشتر باعث نگرانی می‌شود: در هفته ۴ تا ۵ ممکن است هنوز چیزی دیده نشود و همین نتیجه‌ی مبهم، نوبت دوم سونوگرافی را لازم می‌کند.

• اندازه‌ی جنین و ضربان قلب او را مورد تشخیص و بررسی قرار‌دهد.
• سن بارداری و تاریخ تقریبی زایمان را تخمین بزند
• اگر مادر باردار خون‌ریزی داشته‌باشد علت آن را تشخیص دهد.
• مشخص کند که جنین شما چند قلو است.
• تخمدان‌ها و اطراف رحم را بررسی کند
• حاملگی‌های خارج رحم و سقط جنین را اطلاع دهد.

به شما پیشنهاد می‌دهیم حتما مقاله اگر در سونوگرافی 8 هفتگی جنین سمت چپ رحم باشد جنسیت بچه چیست را مطالعه فرمایید.

آیا سونوگرافی برای جنین خطرناک است؟

خیر. سونوگرافی از امواج صوتی استفاده می‌کند، نه اشعه‌ی یونیزان مثل رادیولوژی و سی‌تی‌اسکن. تا امروز هیچ شواهدی از آسیب سونوگرافی تشخیصی به جنین در انسان گزارش نشده است.

سونوگرافی واژینال هم در بارداری بی‌خطر است و باعث سقط نمی‌شود — پروب فقط وارد واژن می‌شود و به دهانه‌ی رحم فشار وارد نمی‌کند. اصل احتیاطی پذیرفته‌شده این است که سونوگرافی وقتی اندیکاسیون پزشکی دارد انجام شود؛ به همین دلیل سونوگرافی‌های تفریحی و مکرر برای گرفتن عکس یادگاری توصیه نمی‌شود.

مدت زمان سونوگرافی چقدر است؟

سونوگرافی معمولی بیشتر از پنج تا ده دقیقه زمان نمی‌برد. اما سونوگرافی‌های سه بعدی و چهار بعدی زمان بیشتری نیاز دارند و ممکن است بین پانزده تا سی دقیقه طول بکشند.

شایع ترین علائم بارداری

دقیق‌ترین روش‌های تشخیص بارداری آزمایش خون بتا hCG (که به صورت آزمایش در منزل هم امکان‌پذیر است) و سونوگرافی هستند، اما علائم دیگری هم وجود دارد که در بعضی افراد شایع‌اند. این علائم معمولاً از حدود زمان عقب افتادن پریود یا یکی دو هفته پس از آن ظاهر می‌شوند. لازم به ذکر است که بعضی از خانم‌ها هیچ علامتی ندارند و بعضی دیگر نیز دچار علائم موقتی می‌شوند. لازم است بدانید که عده‌ی بسیار زیادی از بانوان باردار که دچار چنین علائمی نمی‌شوند، همچنان بارداری کاملا سالمی را تجربه می‌کنند. این علائم عبارتند‌از:

• قطع پریود یا عادت ماهانه عجیب
• تهوع صبحگاهی
• افزایش دمای پایه‌ی بدن
• درد سینه‌‌ها
• تکرر ادرار
• کسالت و خستگی
• احساس سرگیجه
• دل پیچه
• آکنه
• سردرد
• ترشحات واژینال
• ویار‌های عجیب بارداری
• نفخ و بزرگ شدن شکم
• اختلال خلقی
• یبوست

در این مقاله تلاش کردیم شما مادران عزیز را برای تشخیص زمان بارداری در سونوگرافی راهنمایی کنیم. اولین سونوگرافی بارداری معمولاً در هفته‌ی ۶ تا ۸ انجام می‌شود و داخل رحم بودن بارداری و ضربان قلب جنین را نشان می‌دهد. در پایان توصیه‌ی ما این است که پیش از اقدام به بارداری، برای مشاوره‌ی پیش از بارداری و شروع اسید فولیک با پزشک خود مشورت کنید.

منابع

۱. سونوگرافی تشخیصی در سه ماهه‌ی اول بارداری — GLOWM
۲. ارتباط سطح hCG با مشاهده‌ی ساک حاملگی در بارداری‌های زنده — PubMed Central
۳. سونوگرافی واژینال در ارزیابی بارداری اولیه و همبستگی با سطح hCG — PubMed
۴. منطقه‌ی تمایز و آستانه‌ی مشاهده در سونوگرافی اولیه — منابع رادیولوژی بالینی
۵. بازنگری سطوح تمایز و آستانه‌ی بتا hCG در اوایل بارداری — Obstetrics & Gynecology، ۲۰۱۳

این مطلب جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد. تفسیر سونوگرافی و تصمیم درباره‌ی پیگیری بر عهده‌ی پزشک است.